BERGAMA’YI ALMANYA’YA TAŞIYAN KARL HUMAN’IN İBRET VERİCİ HİKAYESİ

1865 yılında adım atmıştı Osmanlı ülkesine ve İstanbul’a.  Bursa-Balıkesir ve İzmir çevresinde yol yapım ihalesi aldı. İnşaat şantiyesini Bergama’da kurdu. Tarihi Bergama şehrinde tepe üzerinde bulunan kale ve çevresinde bol miktarda kesilmiş, blok halde heykel parçaları, kabartmalar, yazılı taş parçaları gördü. Bunları bir yerde topladı.

Almanya’da önde gelen Doğu Bilimciler (Orientalistler) ile ilişkilere girdi. Bergama’da bulunan eserlerin Almanya’ya taşınması için çalışmalara başladı. 1878 yılında kazı izni aldı. 1881 ve 82 yıllarına gelindiğinde Bergama’da ZEUS SUNAĞI’nın temellerini buldu. İnşaat mühendisi mantığı ile bulduğu eserleri kısa sürede parçalara ayırarak, kağnı arabaları ile taşınması ve Dikili limanına ulaştırılması, buradan da savaş gemisi LORELEY’e yüklenerek Almanya’ya götürülmesi olayı gerçekleşti.

Bütün bu olaylar yaşanırken Osmanlı bürokrasisi, hükümet ve padişahlık yönetimi, ağır siyasi ve ekonomik krizlerin yaşandığı bir dönemde yaşanan olaylara “göz yummak” zorunda kaldı.

Yaşanan olaylar ibret verici. Karl Human, yasal görürüm adı altında, 1869 yılında çıkarılan Eski Eserler Nizamnamesini bir yana bırakarak bulunan eserlerin Berlin’&e götürülmesini veya “soyulmasını” gerçekleştirdi.

                                                                   Cezmi YURTSEVER, Tarihçi